Deze wereld, waarin de rede meer en meer thuis is, is niet bewoonbaar.

Levinas. Filosofie Magazine, 2012-3, p. 6

Er zijn predikanten die het een soort achtste hoofdzonde vinden, als je te moeilijk doet.

Een vriend

De knutselaar dicht zijn gevoel, de dichter voelt zijn gedicht.

Martinus Nijhoff, geciteerd in: Gerard Visser, De druk van de beleving, p. 257

Bij een vrouw weet je nooit waar de engel ophoudt en de duivelin begint.

Heinrich Heine

Iedereen heeft het maar over een stijgende zeespiegel en dat er op een gegeven moment geen houden meer aan is. Maar Vrijling houdt geloof in zijn dijken: “Ten eerste, de zee stijgt al heel lang. Met 20 centimeter peer eeuw, en daar meten we nog geen versnelling in. Maar zelfs als de deskundigen gelijk krijgen en de zee over honderd jaar een meter hoger staat, maak ik me geen zorgen. We kunnen een dijkverhoging makkelijk betalen en er zit nu al een veiligheidsmarge in. Als die zeespiegelstijging echt gaat gebeuren, hebben we zeker nog dertig jaar de tijd om in actie te komen. Dat moet te doen zijn.”

“Als het moet verdedigen we ons tegen een stijging van vijf meter. Maar waar hebben we het over? Weet u hoe Nederland er honderd jaar geleden bij lag? Toen waren er nauwelijks auto’s. geen mobieltjes, satellieten of computers. Kunt u zich dan een voorstelling maken van het Nederland in 2100? Nee toch? Ja, behalve die zeespiegel. Daarvan denken we te weten hoe hoog die is over honderd jaar.”

IN: Trouw, 23 mei 2013. Interview met Han Vrijling, terugtredend hoogleraar waterbouwkunde aan de TU Delft

Wij zoeken daarom in de volgende hoofdstukken ons antwoord allereerst in de Europese wetenschapsgeschiedenis en stellen vervolgend de vraag wat deze aan de mens, in zijn kenrelatie tot de werkelijkheid heeft gedaan.

Of men bij het antwoord hierbij van de theologie of van de filosofie verwacht, doet in eerste instantie niet ter zake. Want ook de theologische vraag (wat is er met ‘God’ gebeurd?) heeft, gezien de geschiedenis van onze Europese cultuur, algemeen belang en hangt samen met alles rakende probleem wat er met de mens en zijn ervaring van de werkelijkheid is gebeurd.

Dr. H.W. de Knijff, Tegenwoordigheid van geest als Europese uitdaging, p.52

De geschiedenis van het Europese denken geeft een proces te zien waarin de theologie aanvankelijk de filosofie omvat en beheerst, maar door diezelfde geschiedenis geleidelijk wordt geëlimineerd.

Dr. H.W. de Knijff, Tegenwoordigheid van geest als Europese uitdaging, p.52

Natuurlijk moet men zijn vijanden vergeven –maar pas als ze hangen!

Heinrich Heine

Als het een kwestie van geld is, is iedereen van hetzelfde geloof.

Voltaire. IN: Filosofie Magazine, 2012-3, p. 2

Deze wereld, waarin de rede meer en meer thuis is, is niet bewoonbaar.

Levinas. Filosofie Magazine, 2012-3, p. 6

Van het heden kunnen we niet zeggen dat het ‘is’ en toch is er voortdurend, zo lang er bewustzijn is, heden.

Gerard Visser,De druk van de beleving, p. 160

De intuïtie waarover wij spreken, is dus vóór alles gericht op de innerlijke duur. Zij pakt een opeenvolging die geen statische rangorde is, maar een groei van binnenuit, de ononderbroken voortzetting van het verleden in het heden dat al begint met de toekomst. Het is de visie die de geest direct op zichzelf heeft.

Henri Bergson

IN: Gerard Visser,De druk van de beleving, p.161, vn. 105

De vele vogels zijn omhoog gevlogen.

De enkele wolk verwijdert zich gerust:

Om onvermoeibaar naar elkaar te kijken

Heb ik alleen de Wijdingshalte-berg.

Li Bai

In: Speling, 2012/4, p.87

Ideeën zijn altijd moeilijker tegen te houden dan legers.

M. Baigent & R. Leigh, De tempel en de loge, p. 146

Wellington is even onsterfelijk als Napoleon – een ergerlijke gedachte!

Heinrich Heine

Vernomen tijdens een onweer

Vijf vuurstenen gaf ik u in de hand

een harde jeugd, die ziel en ribben treft,

een sterk talent, in eenzaamheid beseft:

aanstoot blijft het voor vrienden en verwant.

Het ongeëerd zijn in uw eigen land.

Dat zich de minste boven u verheft.

Vijf oerstenen: vijf kansen die ik gaf.

Mijn wet is: kwarts op kwarts en hard op hard.

Vuur schuilt in stenen, van de schepping af.

Het slaapt totdat het wakker wordt getart.

Ida Gerhardt, Verzamelde gedichten, p. 511

Van het heden kunnen we niet zeggen dat het ‘is’ en toch is er voortdurend, zo lang er bewustzijn is, heden.

Gerard Visser,De druk van de beleving, p. 160

De intuïtie waarover wij spreken, is dus vóór alles gericht op de innerlijke duur. Zij pakt een opeenvolging die geen statische rangorde is, maar een groei van binnenuit, de ononderbroken voortzetting van het verleden in het heden dat al begint met de toekomst. Het is de visie die de geest direct op zichzelf heeft.

Henri Bergson

IN: Gerard Visser,De druk van de beleving, p.161, vn. 105

De vele vogels zijn omhoog gevlogen.

De enkele wolk verwijdert zich gerust:

Om onvermoeibaar naar elkaar te kijken

Heb ik alleen de Wijdingshalte-berg.

Li Bai

In: Speling, 2012/4, p.87

Ideeën zijn altijd moeilijker tegen te houden dan legers.

M. Baigent & R. Leigh, De tempel en de loge, p. 146

Wellington is even onsterfelijk als Napoleon – een ergerlijke gedachte!

Heinrich Heine

In een democratie leven betekent deelnemen aan een georganiseerd conflict.

Spinoza

Vergeving is de sleutel tot vrijheid.

Hannah Arendt

Hoewel ik besef dat Israël voor joden het enige toevluchtsoord is wanneer het weer fout gaat, en hoewel ik er trots op ben in een vijfduizend jaar oude traditie te staan, kan ik natuurlijk niet anders dan het Israëlische nationalisme afwijzen. Om te overleven martelt en vernedert Israël vandaag zijn buren en zijn vijanden. Tweeduizend jaar lang waren we niet in de positie om zo iets te doen. De staat Israël heeft de Joden de kans ontnomen menselijk te zijn. Want wie martelt mag zich niet meer menselijk noemen. Chaim Weizmann zei ooit: “Verspreid ons, en we zijn als kunstmest voor de aarde. Gooi ons op een hoop en we zijn stront.”

George Steiner

In: Filosofie magazine, december 2012, p. 58

Dat niet-kunnen vergeten, dat is de essentie van het lijden van de mens.

Foudraine

IN: Gerard Visser,De druk van de beleving, p.156, vn. 102

Als een vrouw gaat denken geldt haar eerste gedachte een nieuwe jurk.

Heinrich Heine

Godsdienst heeft vaak meer gedaan om vooroordelen heilig te verklaren dan om te worstelen om waarheid, meer om het heilige tot fossiel te maken dan om het wereldlijke te heiligen.

Abraham Joshua Heschel God zoekt de mens, p. 384

Mitt der Schrift stimmt’s durchaus recht, wenn man sie aufschließt und sie zu erschließens willens ist.

Meister Eckhart

IN: Joseph Quint,Meister Eckhart, Deutsche Predigten und Traktaten, p. 371

(N.a.v. Jesus Sirach, 24,29: Bei leiblichen Dingen ist dem ja nicht so; je mehr man davon ißt, um so satter wird man ihrer. In geistigen Dingen aber gibt es keine Sättigung; denn je mehr man von ihnen hat, um so mehr gelüstet man nach ihnen.

Meister Eckhart

IN: Joseph Quint,Meister Eckhart, Deutsche Predigten und Traktaten, p. 371

Wat bezielt de dichter? De dichter houdt zich bezig met de wereld van de mens en met gebeurtenissen daarbinnen, niet om die wetmatig te verklaren, maar door er betekenis aan te verlenen op grond van kenmerlen van die gebeurtenissen.

Gerard Visser, De druk van de beleving, p.150

Vele zachtmoedigen zouden minder goedaardig zijn, als ze de tanden en klauwen van een tijger bezaten.

Heinrich Heine

In de vele boeken die hij (= Joseph Campbell) geschreven heeft, staat steeds één onderwerp centraal: de mythe! Nu zijn van oudsher ‘initiatie´ en ´mythe´ zeer nauw verbonden geweest. Aan de ene kant hebben vele (alle?) mythen wezenlijk initiatie tot onderwerp, aan de andere kant is de initiatie dikwijls (altijd?) de ritualisering van een mythe. Campbell wijst ons enerzijds steeds weer op de doodlopende wegen wanneer we de eeuwenoude mythen willen actualiseren, anderzijds laat hij zien hoe bijvoorbeeld de christelijke kerken de eeuwen door juist hun bestaansgrond ontleenden aan de initiatie in de mythe.

Dr. Tjeu van den Berk, Mystagogie, p. 24

47

Waar de poëzie van de mythe wordt geïnterpreteerd als biografie, geschiedenis of wetenschap, daar wordt zij gedood. De levende beelden worden tot schimmige feiten uit een ver verleden en verre streken. Bovendien is het nooit moeilijk aan te tonen dat mythologie als wetenschap, als geschiedschrijving nonsens is. Wanneer een beschaving zijn mythologie op die manier begint te interpreteren wijkt het leven eruit; tempels worden musea en de verbinding tussen de twee perspectieven gaat verloren. Een dergelijke vloek heeft ongetwijfeld de bijbel en een groot deel van de christelijke religie getroffen.

J. Campbell, geciteerd in

 Dr. Tjeu van den Berk, Mystagogie, p. 24

Er is geen kloof tussen het geluk van de mens en de plannen van God. Het ontdekken dat die kloof niet bestaat, het beleven van deze vereenzelviging is de werkelijke beloning van het godsdienstig leven.

Abraham Joshua Heschel God zoekt de mens, p.333

We moeten vriendelijkheid geven om goedheid te verwerven. We moeten het goede doen om het heilige te bereiken.

Abraham Joshua Heschel God zoekt de mens, p. 335

Men spreekt wel over ‘Harer Majesteits Marine’ en over ‘Harer Majesteits regering’, maar nooit over ‘Harer Majesteits schuld.

Heinrich Heine